Terwijl de vervuiling van de Saramaccarivier al maanden onderwerp van zorg is, is de gemeenschap van Gran Kreek pas recent officieel gewaarschuwd om niet te vissen, zwemmen of gebruik te maken van het water in de kreken. Kapitein Angelique Palmtak noemt die late waarschuwing “zeer triest” en zegt dat het vertrouwen in de overheid bij de gemeenschap sterk is afgenomen.
Palmtak zegt dat zij ongeveer een week tot anderhalve week geleden formeel bij het proces rond de vervuiling is betrokken. Daarvoor had zij bewoners op eigen initiatief al geadviseerd om voorzichtig te zijn. “Ik heb de mensen zelf al gezegd: ga liever niet zwemmen of vissen. Maar nu is het dus officieel”, zegt de kapitein in gesprek met journalisten.
Volgens haar is het onbegrijpelijk dat gemeenschappen langs kreken die rechtstreeks verbonden zijn met de Saramaccarivier niet eerder zijn meegenomen in het onderzoek en de waarschuwingen.
“Dat is zeer triest. De Saramaccarivier heeft veel kreken. Water stroomt naar binnen en weer terug. Dan moet je ook die gebieden onderzoeken”, stelt Palmtak.
Gemeenschap afhankelijk van visvangst
De waarschuwing raakt Gran Kreek hard. Veel inwoners zijn voor hun dagelijkse voedselvoorziening afhankelijk van visvangst, jacht en het gebruik van natuurlijke waterbronnen.
“In onze gemeenschap leven mensen van vis, visvangst en jagen. Dit is echt ernstig”, zegt Palmtak. Volgens haar kan de overheid daarom niet volstaan met alleen een verbod of waarschuwing. Er moet ook duidelijkheid komen over hoe lang de situatie zal duren en welke ondersteuning beschikbaar komt voor inwoners die hun gebruikelijke voedselbronnen voorlopig niet kunnen benutten.
‘Hoe lang moeten mensen nog wachten?’
Palmtak zegt dat zij tijdens een bijeenkomst in Pikin Poika al vragen heeft gesteld over vervolgonderzoek. Zij wil weten hoe vaak het water en de vis opnieuw worden getest en wanneer bewoners weer veilig gebruik kunnen maken van de kreken. “Wanneer kunnen we weer gebruikmaken van onze kreken? Wanneer kunnen we weer vissen? Jullie zijn geweest om onderzoek te doen, maar komen jullie terug? En na hoeveel weken?”
Volgens de kapitein werd tijdens eerdere bijeenkomsten aangegeven dat schadelijke stoffen ook in levende vissen zijn aangetroffen. Dat roept volgens haar nog meer vragen op over mogelijke langdurige blootstelling. “Als het nu in levende vissen zit en mensen hebben die vissen al gegeten, wie zegt dan dat die vervuiling er niet eerder was?”
Vertrouwen in overheid beschadigd
Op de vraag hoeveel vertrouwen zij nog heeft in de overheid en de Nationale Milieu Autoriteit, is Palmtak duidelijk. “Vertrouwen? Ik zal eerlijk zeggen: vijftig procent. Wij als gemeenschappen verliezen het vertrouwen in de overheid door de manier waarop met ons wordt omgegaan”, zegt zij.
Volgens haar moeten overheidsinstanties actiever communiceren en gemeenschappen direct betrekken zodra er risico’s zijn voor water, voedselvoorziening en gezondheid. “Als je zelf geen initiatief neemt of contact maakt, dan lijkt het alsof men je niet hoort.”
Geen duidelijkheid over oorzaak
Palmtak zegt dat tijdens de bijeenkomst die zij bijwoonde geen definitieve verklaring is gegeven over de exacte oorzaak van de vervuiling. Zij wijst erop dat bewoners in het binnenland al langer bezorgd zijn over de invloed van economische activiteiten en het gebruik van chemische stoffen op het milieu.
Zij benadrukt echter dat onderzoek moet uitwijzen welke stoffen precies in het water en de vissen zijn aangetroffen en waar die vandaan komen.
Bewoners wachten op groen licht
Voor Gran Kreek betekent de huidige situatie dat inwoners voorlopig niet weten wanneer zij weer veilig kunnen vissen, zwemmen of gebruikmaken van het kreekwater.
Palmtak vindt dat de overheid naast verder onderzoek ook met concrete ondersteuning moet komen. “De mensen wachten om weer te kunnen vissen, maar tegelijkertijd wachten ze ook op de overheid. Wat doet de overheid concreet voor deze gemeenschappen?”
Volgens haar zijn eerder voedselpakketten verdeeld, maar is daarna weinig structurele ondersteuning zichtbaar geweest. De gemeenschap wacht nu op nieuwe onderzoeksresultaten en een officieel besluit van de bevoegde autoriteiten over wanneer het water en de vis opnieuw als veilig kunnen worden beschouwd.
