De wereldwijde markt voor diesel staat onder zware druk en de lage voorraden kunnen volgens marktanalisten tot in 2027 aanhouden. Conflicten in het Midden-Oosten en de oorlog in Oekraïne hebben de internationale aanvoer van brandstoffen verstoord, terwijl de voorraden in verschillende belangrijke markten uitzonderlijk laag zijn. Voor Suriname kan deze ontwikkeling gevolgen hebben voor de kosten van transport, landbouw en geïmporteerde goederen, zeker wanneer de hoge internationale prijzen langere tijd aanhouden.
Dat blijkt uit een analyse van persbureau Reuters over de internationale dieselmarkt. Volgens het persbureau zijn de dieselvoorraden wereldwijd sterk teruggelopen. Vooral verstoringen van de Russische energie-infrastructuur als gevolg van de oorlog in Oekraïne en spanningen in het Midden-Oosten hebben gevolgen voor de beschikbaarheid van diesel en andere geraffineerde olieproducten.
In de Verenigde Staten bevinden de dieselvoorraden zich voor deze periode van het jaar op het laagste niveau sinds 1982. De Amerikaanse Energy Information Administration verwacht dat de voorraden gedurende een groot deel van 2027 relatief laag kunnen blijven. Ook in Europa en Azië blijft de markt voor diesel krap.
Diesel behoort tot de zogenoemde middeldestillaten en wordt wereldwijd op grote schaal gebruikt voor vrachtvervoer, landbouwmachines, industrie, scheepvaart en andere economische activiteiten. Een langdurig hoge dieselprijs kan daardoor uiteindelijk doorwerken in de prijzen van goederen en diensten.
Conflicten raken brandstofmarkt
Een belangrijk probleem is dat de internationale oliehandel op meerdere plaatsen tegelijk wordt verstoord. Spanningen en militaire ontwikkelingen in en rond het Midden-Oosten hebben de transportkosten verhoogd en traditionele aanvoerroutes onder druk gezet.
Ook Russische raffinaderijen en andere energie-infrastructuur zijn door de oorlog met Oekraïne getroffen. Aanvallen op raffinaderijen kunnen de productie en export van diesel en andere olieproducten beperken, waardoor er minder brandstof beschikbaar komt op de internationale markt.
Tegelijkertijd blijft de internationale energiemarkt gevoelig voor geopolitieke ontwikkelingen. Nieuwe verstoringen van raffinaderijen, productielocaties of belangrijke scheepvaartroutes kunnen volgens marktanalisten opnieuw tot hogere prijzen leiden.
Extra dieseluitvoer vanuit onder meer China zou de druk op de markt enigszins kunnen verminderen. Analisten waarschuwen echter dat de voorraden laag blijven en dat onverwachte productieproblemen of verdere escalatie van geopolitieke conflicten snel nieuwe prijsstijgingen kunnen veroorzaken.
Suriname niet geïsoleerd van internationale prijzen
Ook voor Suriname is de ontwikkeling relevant. Hoewel Staatsolie zelf aardolie produceert en beschikt over raffinagecapaciteit, zijn brandstofprijzen en verschillende onderdelen van de kostprijs uiteindelijk verbonden met ontwikkelingen op de internationale energiemarkt.
De regering heeft eerder een prijscap ingevoerd om sterke stijgingen aan de pomp af te remmen. Wanneer internationale marktontwikkelingen tot een hogere kostprijs leiden terwijl de lokale pompprijs wordt begrensd, kan dat betekenen dat de financiële druk op de overheid toeneemt.
Een langdurige internationale dieselkrapte kan daardoor ook voor de Surinaamse overheid een dilemma vormen. Wanneer hogere internationale kosten niet volledig aan de pomp worden doorberekend, moet het verschil elders worden opgevangen. Wanneer de bescherming wordt verminderd of afgeschaft, kunnen prijsstijgingen juist directer bij consumenten en bedrijven terechtkomen.
Hogere transportkosten kunnen prijzen raken
Voor de Surinaamse economie reikt het mogelijke effect verder dan alleen de prijs aan de pomp. Diesel wordt intensief gebruikt door vrachtwagens, bussen, landbouwmachines, zwaar materieel en verschillende delen van het bedrijfsleven.
Wanneer transporteurs, landbouwers en andere ondernemers hogere brandstofkosten moeten betalen, kunnen deze kosten uiteindelijk worden doorberekend in goederen en diensten. Vooral voor een importafhankelijke economie als Suriname kunnen daarnaast hogere internationale transport- en energiekosten invloed hebben op consumentenprijzen.
De ontwikkeling op de internationale dieselmarkt blijft daarom ook voor Suriname belangrijk om te volgen. Hoe groot het uiteindelijke effect lokaal wordt, zal mede afhangen van de ontwikkeling van de wereldmarktprijs, de beschikbaarheid van diesel en het beleid van de regering rond de lokale brandstofprijzen.
