President Jennifer Simons heeft tijdens een krutu in Pikin Saron erkend dat Suriname onvoldoende is voorbereid op ernstige milieuvervuiling. Bewoners wachten al weken op duidelijkheid over de vissterfte in de Saramaccarivier, veilig drinkwater en mogelijke compensatie.
President Jennifer Simons heeft donderdag 30 juli samen met verschillende ministers een bezoek gebracht aan Pikin Saron. Tijdens een krutu sprak de regeringsdelegatie met het traditionele gezag en bewoners over de vissterfte in de Saramaccarivier en de gevolgen van de mogelijke vervuiling voor omliggende gemeenschappen.
Bij de bijeenkomst waren onder anderen de ministers Stephen Tsang van Openbare Werken en Ruimtelijke Ordening, Patrick Brunings van Olie, Gas en Milieu en André Misiekaba van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid aanwezig. Ook DNA-lid Michael Marengo, volksvertegenwoordiger uit Para, woonde de gesprekken bij.
Marengo zei dat de gemeenschap blij is dat de president persoonlijk naar het gebied is gekomen om zich te oriënteren. Volgens hem moeten bewoners de regering zo volledig mogelijk informeren. Alleen met betrouwbare informatie kan de overheid volgens hem beleid ontwikkelen dat aansluit op de problemen in Pikin Saron en andere dorpen langs de rivier.
Simons spreekt van ramp in Saramaccarivier
Simons maakte duidelijk dat de situatie ernstig is. “We praten vandaag over een ramp, maar het is niet de eerste ramp. Het is een vervolg”, zei het staatshoofd. Zij herinnerde eraan dat enkele weken geleden dode vissen werden aangetroffen en bewoners het advies kregen om geen rivierwater en vis te gebruiken.
Volgens de president zijn inmiddels ongeveer zeven weken verstreken, terwijl de overheid nog geen definitief antwoord heeft kunnen geven over de oorzaak van de vissterfte in de Saramaccarivier. “Ik kon zelf geen duidelijk antwoord krijgen op mijn vraag of het kwik was of andere chemische zaken die voor de vissterfte hebben gezorgd”, aldus Simons.
Monsters voor onderzoek naar Frankrijk gestuurd
Monsters van het rivierwater en de dode vissen zijn genomen en voor verder onderzoek naar Frankrijk gestuurd. De resultaten moeten meer duidelijkheid geven over de stoffen die in het water aanwezig waren en over de vraag wat de massale vissterfte heeft veroorzaakt.
Simons sprak haar ongenoegen uit over de lange wachttijd. Volgens haar kan Suriname bij een ernstige milieucalamiteit niet afhankelijk blijven van buitenlandse laboratoria. “Het kan eigenlijk niet dat een land dat aan mijnbouw doet geen gedegen laboratorium heeft om zaken te onderzoeken of te meten”, zei zij.
Eigen laboratorium dringend noodzakelijk
De president vindt dat Suriname zo snel mogelijk moet investeren in laboratoriumcapaciteit voor milieuonderzoek. Daarmee zouden water, bodem, vis en andere monsters bij toekomstige incidenten binnen het land kunnen worden onderzocht. De regering zou dan sneller waarschuwingen kunnen uitvaardigen en maatregelen kunnen nemen.
“De eerste stap is een gedegen laboratorium opzetten om zaken te meten en te onderzoeken”, verklaarde Simons. De regering heeft in een officiële mededeling over de situatie eveneens aangegeven dat Suriname beter voorbereid moet worden op milieurampen.
“De vissen die zijn doodgegaan, hebben mogelijk mensenlevens gered.”
Dode vissen vormden waarschuwing
Simons wees erop dat de massale vissterfte mogelijk heeft voorkomen dat bewoners ernstig ziek werden. “De vissen die zijn doodgegaan, hebben eigenlijk mensenlevens gered, omdat hun dood ervoor heeft gezorgd dat de mensen niet zijn doodgegaan”, zei zij tijdens de krutu.
De dode vissen vormden een zichtbaar waarschuwingssignaal. Bewoners konden daardoor tijdig worden gewaarschuwd om het rivierwater en de vis niet te gebruiken. Het blijft echter onduidelijk hoe lang de mogelijke vervuiling al aanwezig was en welke gevolgen die kan hebben voor de gezondheid en het milieu.
Mogelijke vervuiling in bovenloop rivier
Volgens de beschikbare informatie heeft zich mogelijk een lozing of ander incident voorgedaan in de bovenloop van de rivier. Twee bedrijven zouden mogelijk in beeld zijn, maar er is nog geen onderneming officieel aangewezen als veroorzaker van de vissterfte Saramaccarivier.
De regering wil laten onderzoeken of de bedrijven legaal actief zijn, over de juiste vergunningen beschikken en zich houden aan de geldende milieuvoorschriften. Ook moet worden vastgesteld hoe chemische stoffen worden opgeslagen en of installaties en dammen voldoende worden gecontroleerd.
NMA moet bedrijven beter controleren
De Nationale Milieu Autoriteit heeft de taak om toezicht te houden op bedrijven en na te gaan of zij zich aan de regels en protocollen houden. Volgens Simons moet duidelijk worden of de controle voldoende is geweest en welke maatregelen nodig zijn om herhaling te voorkomen.
De president zei dat de kosten mogelijk op de verantwoordelijke partij zullen worden verhaald wanneer uit het onderzoek blijkt wie de vervuiling heeft veroorzaakt. Daarbij gaat het om kosten voor onderzoek, noodhulp, milieuschade en mogelijk ook compensatie voor getroffen inwoners.
Compensatie voor verlies van inkomsten
Veel bewoners van Pikin Saron en omliggende dorpen zijn voor voedsel en inkomsten afhankelijk van de visvangst. Door het advies om geen vis uit de rivier te gebruiken of te verkopen, zijn gezinnen een belangrijke inkomstenbron kwijtgeraakt.
Simons wilde nog geen bedrag voor compensatie noemen. “Ik wil geen bedrag noemen. Er moet eerst goed gesproken worden over hoeveel de mensen gecompenseerd moeten krijgen”, zei zij. Eerst moet volgens haar worden vastgesteld hoeveel gezinnen zijn getroffen en welke schade zij hebben geleden.
Drinkwater blijft belangrijk probleem
Het Nationaal Coördinatiecentrum voor Rampenbeheersing en de Surinaamsche Waterleiding Maatschappij hebben drinkwater beschikbaar gesteld. De president erkende echter dat noodhulp alleen niet voldoende is. Bewoners moeten ook op langere termijn toegang hebben tot veilig water.
In Pikin Saron bestaan al langer klachten over de watervoorziening. De regering bekijkt daarom samen met de SWM of nieuwe waterbronnen kunnen worden aangeboord. Daarmee zou de gemeenschap minder afhankelijk worden van water uit de rivier.
Milieuvriendelijkere goudwinning nodig
Simons erkende dat er veel geld wordt verdiend in de goudsector, maar stelde dat de staat onvoldoende profiteert, terwijl bewoners en het milieu grote risico’s dragen. Volgens haar verdwijnen veel opbrengsten uit het land en blijven de gevolgen van vervuiling achter bij lokale gemeenschappen.
“Er zijn andere manieren dan kwik en cyanide om goud te winnen”, zei de president. Beide stoffen kunnen volgens haar ernstige schade veroorzaken. Zij vindt daarom dat bedrijven moeten overstappen op veiligere en milieuvriendelijkere methoden.
Vergunningen koppelen aan milieuregels
De president vindt dat strengere voorwaarden moeten gelden wanneer bedrijven hun vergunning willen verlengen. “Als men vergunningen wil verlengen, moet men investeren om op een milieuvriendelijke manier goud te winnen”, verklaarde zij.
Simons benadrukte ook dat niet ieder gebied geschikt is voor goudwinning. Vooral activiteiten in de bovenloop van rivieren kunnen grote gevolgen hebben voor dorpen die stroomafwaarts liggen en voor hun dagelijkse levensonderhoud afhankelijk zijn van het water.
Grondenrechten opnieuw besproken
Tijdens de krutu werd ook gesproken over de gebieden waar inheemse en tribale gemeenschappen wonen. Simons verwees naar kaarten waarop traditionele leefgebieden zijn aangegeven. Zij zei dat zij deze informatie eerder als voorzitter van De Nationale Assemblée had opgevraagd, maar de documenten toen niet kreeg.
Volgens de president kwamen de kaarten pas na haar aantreden als staatshoofd beschikbaar. De informatie moet bijdragen aan de verdere behandeling van de grondenrechten en aan duidelijkere grenzen voor economische activiteiten in traditionele woon- en leefgebieden.
Bewoners wachten op duidelijke antwoorden
Key News berichtte eerder over het onderzoek naar een goudoperatie bij Gunsi als mogelijke bron van de vervuiling. Zolang de laboratoriumresultaten en het eindrapport niet beschikbaar zijn, kan echter niet met zekerheid worden vastgesteld wat de vissterfte heeft veroorzaakt.
Voor de bewoners blijven veilig drinkwater, duidelijkheid over de vervuiling, bescherming tegen nieuwe incidenten en compensatie voor inkomensverlies de belangrijkste aandachtspunten. De onderzoeksresultaten moeten uitwijzen welke maatregelen de regering en toezichthoudende instanties verder moeten nemen.
