IMF waarschuwt voor nieuwe financiële risico’s door AI, crypto en hoge schulden

De Executive Board van het IMF heeft op 3 september een periodieke evaluatie afgerond van het Financial Sector Assessment Program (FSAP). De uitkomsten werden op 21 september bekendgemaakt.

Via het FSAP onderzoekt het IMF de stabiliteit en weerbaarheid van financiële systemen van lidstaten. In opkomende economieën en ontwikkelingslanden worden deze beoordelingen doorgaans samen met de Wereldbank uitgevoerd. Sinds de invoering van het programma in 1999 zijn volgens het IMF 416 beoordelingen uitgevoerd in 161 lidstaten, waarmee vrijwel alle financiële activa wereldwijd worden bestreken.

Volgens het IMF verandert het internationale financiële landschap snel. Banken zijn steeds sterker verbonden met niet-bancaire financiële instellingen en aanbieders van financiële infrastructuur. Tegelijkertijd zorgen hoge overheidsschulden, geopolitieke onzekerheid, digitalisering en de snelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie voor nieuwe risico’s.

Ook cryptoactiva, waaronder stablecoins, cyberaanvallen en klimaatgerelateerde financiële risico’s krijgen daardoor een prominentere plaats binnen het toezicht.

Meer toezicht op belangrijkste risico’s

Het IMF wil het FSAP daarom meer risicogericht en modulair maken. Dat betekent dat vooraf scherper wordt bepaald welke onderdelen van een financieel systeem het grootste risico vormen en daarom uitgebreider moeten worden onderzocht.

De beoordelingen blijven gericht op drie hoofdgebieden: analyse van financiële risico’s, het beleid waarmee financiële stabiliteit wordt bewaakt en de capaciteit van autoriteiten om financiële crises te beheersen en op te lossen.

Volgens de Executive Board moet daarbij meer ruimte komen om de beoordeling aan te passen aan de specifieke situatie van een land. Verschillende bestuurders waarschuwden tegelijkertijd dat de aandacht voor nieuwe risico’s niet ten koste mag gaan van de traditionele analyse van de stabiliteit van banken en andere belangrijke financiële instellingen.

Ook moet worden voorkomen dat vooral ontwikkelingslanden en opkomende economieën minder uitgebreid worden onderzocht. Het IMF wil daarom duidelijke criteria ontwikkelen voor de manier waarop wordt bepaald welke onderwerpen prioriteit krijgen.

Sterkere koppeling met IMF-landenonderzoeken

De aanbevelingen uit FSAP-beoordelingen moeten volgens het IMF bovendien beter worden geïntegreerd in de reguliere zogenoemde Article IV-consultaties. Tijdens deze jaarlijkse onderzoeken beoordeelt het IMF onder meer de economie, overheidsfinanciën en financiële stabiliteit van lidstaten.

Aanbevelingen moeten daarnaast concreter, beter geprioriteerd en uitvoerbaar worden gemaakt. Landen moeten, indien nodig, meer tijd kunnen krijgen om hervormingen door te voeren wanneer hun institutionele of financiële capaciteit beperkt is.

Het IMF wil daarnaast meer analysemethoden en technische handleidingen openbaar maken. Ook zal het gebruik van de digitale iFSAP-database, waarin gepubliceerde FSAP-documenten worden verzameld, verder worden uitgebreid.

Criteria voor systeemrelevante financiële sectoren aangepast

Een ander belangrijk onderdeel van de hervorming betreft de manier waarop het IMF bepaalt welke landen of rechtsgebieden beschikken over een zogenoemde Systemically Important Financial Sector, oftewel SIFS.

Landen met een financieel systeem dat internationaal van grote betekenis is, moeten periodiek verplicht een financiële stabiliteitsbeoordeling ondergaan.

Het IMF wil bij de selectie sterker rekening houden met onder meer belangrijke financiële marktinfrastructuren, grensoverschrijdende financiële relaties en beschikbare data. Naast vaste criteria zal ook professioneel oordeel van IMF-medewerkers een grotere rol spelen.

Bestuurders benadrukken daarbij dat dit oordeel gebaseerd moet zijn op bewijs, voor alle landen op dezelfde manier moet worden toegepast en regelmatig door de Executive Board moet worden beoordeeld.

Tegelijkertijd wil het IMF ruimte creëren voor meer vrijwillige FSAP-beoordelingen, zodat ook landen die niet op de verplichte lijst staan regelmatig uitgebreid kunnen worden doorgelicht.

IMF wil kunstmatige intelligentie zelf inzetten

Opvallend is dat het IMF niet alleen meer aandacht wil besteden aan risico’s die voortkomen uit kunstmatige intelligentie, maar AI ook zelf vaker wil gebruiken om het toezicht efficiënter te maken.

De Executive Board steunt een groter gebruik van AI binnen het FSAP, maar stelt daarbij voorwaarden. Zo moeten er duidelijke waarborgen zijn voor controle van analyses, verantwoordelijkheid, databescherming en vertrouwelijkheid.

Volgens het IMF zijn de hervormingen noodzakelijk om het Financial Sector Assessment Program effectief te houden in een financieel systeem dat steeds sneller verandert. De organisatie wil daarmee nieuwe risico’s eerder signaleren, terwijl tegelijkertijd de kwaliteit en betrouwbaarheid van het financiële toezicht behouden moeten blijven.