Ingezonden: Van malariavrij naar zorg in nood: wat gebeurt er met het binnenland?

Het binnenland van Suriname heeft de huidige machthebbers een duidelijk politiek mandaat gegeven. Maar politieke steun schept ook politieke verantwoordelijkheid. André Misiekaba behaalde bij de verkiezingen van 2025 494 stemmen in Sipaliwini en Silvana Afonsoewa 491 stemmen. In Brokopondo behaalden Misiekaba 48 stemmen en Afonsoewa 18. Beiden behoren tot de NDP, de partij die nu de regering leidt. De NDP behaalde in Brokopondo en Sipaliwini gezamenlijk 7.708 stemmen. De partijen die de huidige coalitie vormen,  NDP, ABOP, NPS, PL, BEP en A20,  behaalden in deze twee districten samen 17.042 stemmen.

Het politieke mandaat vanuit het binnenland is dus onmiskenbaar. Juist daarom mag ook politieke verantwoordelijkheid worden verwacht.

Noodkreten vanuit de Medische Zending

De noodkreten vanuit de Medische Zending zijn daarom zo pijnlijk. De organisatie, die een cruciale rol vervult in de gezondheidszorg van het binnenland, waarschuwt dat haar financiële situatie ernstig is. Exploitatiemiddelen blijven uit, schulden lopen op, medisch transport komt onder druk te staan, de geneesmiddelenvoorziening wordt bedreigd en tientallen poliklinieken kampen met onderhoudsproblemen.

De Medische Zending is geen organisatie aan de zijlijn. Zij vormt een essentieel onderdeel van de eerstelijnszorg in het binnenland en levert onder andere moeder- en kindzorg, vaccinaties, farmaceutische zorg, spoedeisende hulp en surveillance. Dit gebeurt niet onder een regering waarop Misiekaba en Afonsoewa, maar ook Adhin, Vreedzaam, Tsang, Bouva, Parmessar en Salarbaks vanuit de oppositiebanken kritiek kunnen leveren. Dit gebeurt terwijl hun eigen partij regeert.

Het contrast met 2025

Het contrast met 2025 kan nauwelijks groter zijn. Op 30 juni 2025 werd Suriname door de Wereldgezondheidsorganisatie officieel malariavrij verklaard. Suriname werd daarmee het eerste land in het Amazonegebied dat deze historische status bereikte. De WHO benadrukte bij die gelegenheid juist het belang van het bereiken van afgelegen gemeenschappen.

Bij de bekendmaking heb ik als toenmalig minister van Volksgezondheid nadrukkelijk gewezen op iets wat vandaag misschien nog belangrijker is dan toen: het behalen van de malariavrije status is één ding, maar het behouden ervan is een voortdurende verantwoordelijkheid. Ook in de officiële publicatie van de WHO werd destijds de noodzaak van blijvende waakzaamheid benadrukt. Dat historische resultaat kwam niet uit de lucht vallen en kan evenmin aan één politicus worden toegeschreven.

Het was het resultaat van decennialang werk van gezondheidswerkers, het Nationaal Malaria Programma, de Medische Zending, gemeenschappen in het binnenland en internationale partners. De Medische Zending speelde al sinds de jaren zeventig een belangrijke rol bij de malariabestrijding in het binnenland. En precies daar ligt vandaag de politieke ironie.

Dezelfde gezondheidsstructuren in het binnenland die nodig waren om malaria terug te dringen en Suriname uiteindelijk internationale erkenning te bezorgen, moeten nu vechten om financieel overeind te blijven. Malaria elimineren is een prestatie. Malaria weghouden is een verantwoordelijkheid.

Een certificaat is geen eindstation

Een malariavrijcertificaat is immers geen eindstation. Het behouden van deze status vereist surveillance, snelle detectie en het vermogen om onmiddellijk op nieuwe gevallen te reageren. Dat is voor Suriname extra belangrijk vanwege de grenzen met landen waar malaria nog voorkomt en de mobiliteit van personen in onder meer afgelegen goudmijngebieden.

Daarom moeten minister Misiekaba, Silvana Afonsoewa, voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, en Jennifer Vreedzaam, die in de periode 2020–2025 regelmatig via open brieven kritiek uitte, zich enkele eenvoudige vragen stellen:
Hoe verdedigt u straks onze malariavrije status als de gezondheidszorg in het binnenland financieel wordt uitgehold?
Hoe verdedigt u een dalende vaccinatiegraad wanneer daardoor het risico op uitbraken van kinderziekten in het binnenland toeneemt?
Hoe garandeert u de continuïteit van belangrijke medische posten wanneer gezondheidswerkers zich niet eens adequaat kunnen verplaatsen en onder erbarmelijke omstandigheden hun werk moeten doen?

Het werk had moeten worden voortgezet

In de periode 2024–2025 zijn belangrijke stappen gezet om de medische dienstverlening in het binnenland te garanderen. Daaronder vielen de aankoop van verbruiksartikelen en apparatuur voor ten minste één jaar en de ontwikkeling van nieuwe poliklinieken, waaronder die te Soekoenale. Dat werk had moeten worden voortgezet en versterkt.

Jarenlang was het gemakkelijk om vanuit de oppositie kritiek te leveren op president Santokhi en minister Ramadhin. Vandaag zijn de rollen omgedraaid.

De NDP regeert.

Misiekaba is minister van Volksgezondheid. Afonsoewa is voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid van De Nationale Assemblée. De verantwoordelijkheid kan daarom niet langer bij de vorige regering worden gelegd. De inwoners van het binnenland hebben hun vertrouwen gegeven. Nu mogen zij resultaten terugvragen.

Geen toespraken. Geen politieke excuses. Geen verwijzingen naar gisteren.

Zorg dat de Medische Zending kan functioneren. Bescherm de gezondheidszorg in het binnenland. En bescherm de historische malariavrije status die Suriname in 2025 heeft bereikt. Het zou wrang zijn wanneer Suriname eerst internationale geschiedenis schrijft door malaria uit te bannen, om vervolgens door bestuurlijke nalatigheid juist de zorgstructuren te laten verzwakken die deze prestatie mede mogelijk hebben gemaakt.

Het binnenland heeft zijn stem laten horen. Nu moet de regering laten zien wat die stem waard was.

W’O KENKI A SYSTEEM.

De belofte was duidelijk. Het binnenland mag nu verwachten dat die belofte ook in de gezondheidszorg wordt waargemaakt.

Amar Ramadhin