Leveranciers van arrestantenvoeding trekken opnieuw aan de bel. Zij leveren al zes maanden dagelijks maaltijden aan arrestanten, zonder contract en zonder betaling door het ministerie van Justitie en Politie. Daarmee staat reactief bestuur centraal.

De leveranciers dragen zelf de kosten voor voeding, transport en personeel. Zij bleven leveren, omdat zij niet wilden dat arrestanten zonder eten kwamen te zitten. Hun schulden lopen op en de grens is bereikt.

Dit lijkt een betalingsgeschil tussen een ministerie en enkele ondernemers. Het werkelijke probleem is groter. Het gaat om een overheid die onvoldoende vooruit plant, verplichtingen niet tijdig nakomt en pas in beweging komt wanneer een crisis dreigt.

Reactief bestuur bij arrestantenvoeding

De problemen zijn niet nieuw. Op 29 mei 2018 maakten leveranciers bekend dat zij vanaf 15 juni zouden stoppen vanwege betalingsachterstanden. Een leverancier verklaarde toen dat hij sinds juni 2017 niet was betaald. Ook toen schoten ondernemers de overheid te hulp om te voorkomen dat arrestanten zonder eten kwamen te zitten.

In oktober 2023 ontstond opnieuw een achterstand. Leveranciers dreigden te stoppen. Pas na overleg bleef de levering doorgaan, met de toezegging dat de rekeningen spoedig zouden worden betaald. Een eerder bericht staat bij Key News over arrestantenvoeding.

Hetzelfde probleem keert terug

In 2024 werd de regering in Nickerie opnieuw geconfronteerd met betalingsproblemen rond arrestantenvoeding. In 2026 staan leveranciers wederom met lege handen. De jaren 2018, 2023, 2024 en 2026 maken duidelijk dat dit geen losstaand incident meer is.

Wanneer leveranciers de overheid structureel moeten voorfinancieren, wordt een publieke taak afhankelijk van hun kredietruimte en bereidheid om verlies te dragen. Hoe vaak moet hetzelfde probleem terugkeren?

Eerst de crisis, daarna het geld

Hetzelfde patroon is zichtbaar in andere sectoren. In mei 2025 werd het schoolvervoer stilgelegd vanwege achterstallige betalingen aan buschauffeurs en boothouders. Kinderen konden niet naar school. Pas na een gedeeltelijke betaling werden de acties opgeschort.

In oktober 2025 voerden vervoerders van het Nationaal Vervoersbedrijf opnieuw actie. Zij wachtten al ruim zes maanden op ongeveer SRD 100 miljoen. Pas nadat zij naar het Kabinet van de President waren gegaan, volgde een interventie.

Wie pas betaalt wanneer diensten uitvallen, bestuurt niet vooruit.

Ook zorg en onderwijs wachten

In de gezondheidszorg stelden ziekenhuisbonden in maart 2026 een ultimatum vanwege achterstallige toelagen. Daarna werd bekendgemaakt dat ruim SRD 117,6 miljoen was overgemaakt voor toelagen en bijdragen aan ziekenhuizen.

In het onderwijs riepen bonden hun leden in juni 2026 op thuis te blijven. Zij wezen op niet nagekomen afspraken, verkeerde inschalingen en achterstallige betalingen. Daarna volgden spoedoverleggen en betaalopdrachten voor vergoedingen die deels uit 2023 stamden.

Reactief bestuur is brandjes blussen

Ook bij vuilophaal en wateroverlast is reactief bestuur zichtbaar. In juli 2024 werd de vuilophaal pas genormaliseerd nadat de meeste ondernemers waren uitbetaald. In mei 2026 kwam er een crisiscommissie voor de wateroverlast, nadat woongebieden opnieuw waren ondergelopen.

Het patroon is steeds hetzelfde. Rekeningen blijven liggen, waarschuwingen worden genegeerd en diensten dreigen stil te vallen. Daarna volgen maatschappelijke druk, een spoedvergadering, een commissie of een gedeeltelijke betaling. De rust keert tijdelijk terug, tot de volgende crisis.

Kenmerken van onbehoorlijk bestuur

Wanneer zoiets één keer gebeurt, kan sprake zijn van een administratieve fout. Blijft hetzelfde onder opeenvolgende regeringen en in meerdere sectoren gebeuren, dan vertoont het bestuur kenmerken van onbehoorlijk en reactief bestuur.

Een overheid hoort zorgvuldig, voorspelbaar en verantwoordelijk te handelen. Zij moet contracten tijdig afsluiten, realistische bedragen begroten, facturen controleren en leveranciers volgens afspraak betalen. Arrestanten moeten dagelijks eten, kinderen moeten naar school en ziekenhuizen moeten kunnen functioneren.

Vaste overheidstaken zijn voorspelbaar

Vuilophaal, onderhoud van scholen en het beheer van pompgemalen, sluizen en rioleringen zijn geen onverwachte gebeurtenissen. Het zijn vaste overheidstaken. Wanneer pas geld wordt gezocht nadat de dienstverlening dreigt uit te vallen, is er geen sprake van goed bestuur, maar van reactief bestuur.

Suriname heeft een Meerjaren Ontwikkelingsplan. Het MOP 2022 tot 2026 werd overeenkomstig artikel 40 van de Grondwet behandeld. Het document staat op de website van De Nationale Assemblee.

Geen gebrek aan plannen, maar aan continuïteit

Het probleem is niet alleen dat plannen ontbreken. Ze worden onvoldoende uitgevoerd, gecontroleerd en voortgezet wanneer een regering wisselt. Iedere regering komt met eigen prioriteiten, commissies en projecten. Wat eerder is opgezet, wordt soms stopgezet of anders gepresenteerd.

Daardoor begint het land na iedere machtswisseling voor een deel opnieuw. Onderhoud aan scholen, ziekenhuizen, wegen, bruggen, sluizen en pompgemalen kan niet afhankelijk zijn van één minister of regeertermijn. Daarvoor zijn langetermijnplannen nodig, met jaarlijkse budgetten en duidelijke verantwoordelijkheden.

Uitgesteld onderhoud wordt duurder

Onderhoud is politiek misschien minder aantrekkelijk, omdat er niet altijd een lintje kan worden doorgeknipt. Uitgesteld onderhoud verdwijnt echter niet. Een klein gebrek wordt een grote reparatie, een verstopt afvoerkanaal veroorzaakt wateroverlast en een beschadigd schoolgebouw wordt uiteindelijk onbruikbaar.

Hetzelfde geldt voor achterstallige betalingen. Openstaande rekeningen veranderen in acties en stilgelegde diensten. Zo wordt reactief bestuur steeds duurder voor de samenleving, terwijl burgers die afhankelijk zijn van publieke voorzieningen de gevolgen dragen.

Politieke benoemingen verzwakken de uitvoering

Ook het benoemingsbeleid speelt een rol. Wanneer politieke loyaliteit zwaarder weegt dan deskundigheid en ervaring, verzwakt de overheid zichzelf. Personen belanden dan op belangrijke posten zonder voldoende kennis van de sector, wetgeving of het financieel beheer.

Dossiers blijven dan liggen, besluiten worden uitgesteld en contracten worden niet tijdig voorbereid. Deskundige medewerkers raken ontmoedigd wanneer politieke relaties belangrijker lijken dan kennis en geschiktheid. De samenleving betaalt uiteindelijk de rekening.

Regering na regering blijft verantwoordelijk

De huidige regering heeft niet alle achterstanden veroorzaakt, maar is wel verantwoordelijk voor haar aanpak. Een nieuwe regering kan zich niet vijf jaar verschuilen achter fouten van voorgangers. Besturen betekent verplichtingen overnemen en structurele problemen oplossen.

De leveranciers van arrestantenvoeding moeten daarom onmiddellijk worden betaald. Er moeten geldige contracten komen en jaarlijks moet een realistisch budget worden gereserveerd. Wordt alleen de huidige rekening voldaan, dan is opnieuw slechts één brand geblust.

Reactief bestuur moet worden doorbroken

De echte opdracht is het doorbreken van reactief bestuur. Een regering die pas handelt wanneer arrestanten zonder eten dreigen te zitten, kinderen niet naar school kunnen, ziekenhuizen vastlopen, afval zich opstapelt of woonwijken onder water staan, bestuurt het land niet vooruit.

Zij loopt voortdurend achter de problemen aan. Dat is geen structureel beleid, maar structureel bestuurlijk falen. De vraag is wanneer Suriname problemen gaat voorkomen in plaats van er telkens te laat op te reageren.