Matawai-gebied krijgt belangrijke controlepost tegen illegale activiteiten

De bescherming van het Matawai-gebied krijgt meer aandacht na een overleg tussen minister Stanley Soeropawiro van Grondbeleid en Bosbeheer en vertegenwoordigers van het traditionele gezag. Tijdens de bijeenkomst in Paramaribo zijn afspraken gemaakt over toezicht, natuurbescherming en een sterkere samenwerking met de lokale gemeenschap.

Het traditionele gezag wees op een groeiend aantal illegale activiteiten in het woon- en leefgebied. Genoemd werden stroperij, illegale visserij, illegale goudwinning, drugssmokkel en ongecontroleerde toegang tot het bos. Volgens de gezagsdragers zetten deze activiteiten niet alleen de natuur onder druk, maar kunnen zij ook leiden tot onveiligheid voor bewoners en bezoekers.

De gemeenschap heeft daarom gevraagd om een permanente controlepost in het Matawai-gebied. Zo’n post moet het mogelijk maken om personen, voertuigen en activiteiten beter te controleren. Ook is er behoefte aan regelmatiger toezicht door bevoegde instanties, zodat overtredingen sneller kunnen worden vastgesteld en aangepakt.

Bescherming Matawai-gebied vraagt gezamenlijke aanpak

Minister Soeropawiro erkende volgens het ministerie de ernst van de zorgen. Hij maakte duidelijk dat de bescherming van bossen en natuurgebieden niet uitsluitend een taak van de overheid is. De kennis en betrokkenheid van het traditionele gezag en de bewoners zijn eveneens nodig om maatregelen uitvoerbaar en duurzaam te maken.

GBB wil de samenwerking uitbreiden met de Stichting voor Bosbeheer en Bostoezicht, het Amazon Conservation Team en het traditionele gezag van Matawai. Door informatie, toezicht en lokale kennis samen te brengen, moet een aanpak ontstaan die rekening houdt met zowel wetgeving als de dagelijkse werkelijkheid in het binnenland.

Controlepost en eerste toezicht worden onderzocht

Een van de concrete afspraken is dat partijen gezamenlijk bekijken of een bestaande locatie kan worden ingericht als controlepost. Daarmee kunnen kosten en voorbereidingstijd mogelijk worden beperkt. In afwachting van een definitieve voorziening wil het ministerie zo spoedig mogelijk beginnen met een eerste vorm van toezicht.

De aangekondigde controle is vooral van belang in gebieden waar de overheid niet voortdurend aanwezig is. Illegale mijnbouw, jacht en visserij kunnen daar lange tijd onopgemerkt blijven. Een zichtbare aanwezigheid van toezichthouders kan overtredingen ontmoedigen en het eenvoudiger maken om meldingen vanuit dorpen op te volgen.

Lokale kennis en permanent toezicht moeten het Matawai gebied beter beschermen.

Community Rangers krijgen mogelijk een rol

Tijdens het overleg is ook gesproken over de opleiding en inzet van Community Rangers uit de Matawai-gemeenschap. Deze lokale toezichthouders kunnen veranderingen in het gebied vroeg signaleren, informatie doorgeven en bezoekers wijzen op geldende regels. Hun kennis van routes, waterwegen en seizoensgebonden activiteiten kan het toezicht versterken.

De precieze bevoegdheden, opleiding en samenwerking met overheidsdiensten moeten nog worden uitgewerkt. Het is belangrijk dat Community Rangers duidelijk weten welke situaties zij zelf mogen beoordelen en wanneer politie, boswachters of andere bevoegde diensten moeten worden ingeschakeld. Zo kan hun inzet bijdragen aan veiligheid zonder onduidelijkheid over verantwoordelijkheden.

Krutu over jacht, visserij en natuurbeheer

GBB en het traditionele gezag willen daarnaast een krutu organiseren voor bewoners. Tijdens deze bijeenkomst moet uitleg worden gegeven over de regels voor jacht, visserij en natuurbeheer, evenals over de taken van de Dienst Lands Bosbeheer. Duidelijke informatie kan voorkomen dat bewoners en bezoekers uit onwetendheid regels overtreden.

Ook het plaatsen van informatieborden en verbodsborden is besproken. Deze borden moeten duidelijk maken welke activiteiten zijn toegestaan, welke gebieden extra bescherming genieten en waar beperkingen gelden. Voor de bescherming van het Matawai-gebied is handhaving belangrijk, maar toegankelijke voorlichting blijft eveneens noodzakelijk.

Natuurbehoud moet samengaan met ontwikkeling

Naast veiligheid kwamen biodiversiteit en duurzaam toerisme aan de orde. Het Matawai-gebied beschikt over bossen, rivieren en culturele kennis die kansen bieden voor kleinschalige ontwikkeling. Toerisme kan inkomsten opleveren voor bewoners, maar vraagt om afspraken die schade aan de natuur en verstoring van gemeenschappen voorkomen.

De recente afspraken sluiten aan op bredere gesprekken over beheer en mijnbouw in het Matawai-gebied. In mei 2026 werd al het Moeroekreek protocol over het beheer van een goudgebied ondertekend. Dat laat zien dat het traditionele gezag vaker wordt betrokken bij afspraken over activiteiten die directe gevolgen hebben voor het woon- en leefgebied.

FPIC centraal bij besluiten over concessies

Het traditionele gezag benadrukte dat het tijdig moet worden betrokken bij besluiten over concessies en andere activiteiten. Daarbij werd verwezen naar Free, Prior and Informed Consent. Dit beginsel houdt in dat gemeenschappen vooraf, vrij en op basis van volledige informatie kunnen meepraten en toestemming kunnen geven of onthouden bij besluiten die hun gebieden en bestaanszekerheid raken.

Meer uitleg over FPIC is beschikbaar bij de Voedsel en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties. Het beginsel is van belang bij besluiten over grond, bossen, natuurlijke hulpbronnen en projecten die gevolgen kunnen hebben voor traditionele gemeenschappen.

Uitvoering van afspraken wordt bepalend

De uitvoering van de afspraken zal bepalen of de bescherming van het Matawai-gebied daadwerkelijk verbetert. Een controlepost, opgeleide rangers, voorlichting en structureel overleg kunnen alleen resultaat opleveren wanneer verantwoordelijkheden, financiële middelen en termijnen duidelijk worden vastgelegd.

Voor bewoners is vooral van belang dat meldingen serieus worden opgevolgd en dat zij vroeg worden betrokken bij plannen voor mijnbouw, toerisme en bosgebruik. De aangekondigde krutu en de start van het toezicht moeten duidelijk maken hoe snel de gemaakte afspraken in de praktijk worden omgezet.