Hoe laat je een bestuurlijk conflict ontsporen? Laat partijen maandenlang tegenover elkaar staan. Laat verwijten, brieven en publieke ultimatums zich opstapelen. Zorg niet voor een oplossing wanneer een benoemingstermijn afloopt.
En kijk vervolgens hoe een conflict over toezicht en verantwoording uitmondt in politie bij de deur, onrust onder werknemers en een politieke confrontatie in het parlement.
De situatie bij de Telecommunicatie Autoriteit Suriname (TAS) is een pijnlijke demonstratie van falende bestuurlijke regie.
Dit conflict is niet op 19 oktober begonnen.
Waarschuwingssignalen waren er al in juni
Al in juni vroeg de Raad van Commissarissen (RvC) om schorsing en uiteindelijk ontslag van directeur Wendy Jap-A-Joe. De raad klaagde over financiële verantwoording, informatieverstrekking en belemmering van zijn toezicht.
De directeur wees de aantijgingen af en stelde op haar beurt vragen over de onafhankelijkheid van een voorgenomen onderzoek. De strijd lag toen al open en bloot op tafel.
Daarmee waren de president en de minister gewaarschuwd. Er was een ernstig probleem tussen de dagelijkse leiding en de toezichthouder van een publieke instelling. Dat vraagt om feitenonderzoek, duidelijke afspraken en uitvoerbare besluiten.
In juli stonden de partijen tegenover elkaar bij de rechter.
Jap-A-Joe had zes commissarissen aangeklaagd en verlangde onder meer rectificatie. De commissarissen hielden vol dat zij hun toezichthoudende taak uitvoerden. Een werkbare verhouding was toen al ver te zoeken.
Het schorsingsverzoek werd door de regering niet gehonoreerd. Volgens vicepresident Gregory Rusland boden de aangevoerde redenen daarvoor onvoldoende grond.
Dat is een belangrijk onderscheid: beschuldigingen rechtvaardigen niet vanzelf een schorsing. Maar een schorsingsverzoek afwijzen, lost een bestuursconflict nog niet op. Wie besluit dat een directeur blijft, moet er ook voor zorgen dat de directeur en de toezichthouder hun werk kunnen doen.
Het einde van de benoemingstermijn was bekend
In september volgde een nieuw publiek drukmiddel. President-commissaris Emanuel Scheek kondigde aan te zullen vertrekken als Jap-A-Joe na afloop van haar termijn zou aanblijven. Daarmee werd de naderende einddatum opnieuw nadrukkelijk op de agenda gezet.
Niemand kan in oktober doen alsof die datum onverwacht kwam.
Waarom lag er dan geen ordelijk uitgewerkt vervolg klaar? Wie zou leidinggeven? Hoe zou een eventuele overdracht plaatsvinden? Welke instructies kregen medewerkers? Hoe werd voorkomen dat een verschil van mening over bevoegdheden bij de ingang van het gebouw zou worden uitgevochten?
Dat zijn elementaire bestuursvragen.
Politie bij TAS en medewerkers die zich onveilig voelen
Op 20 oktober kwam het tot een confrontatie waarbij de politie aanwezig was. De medewerkers schreven in een brief dat zij zich geïntimideerd en onveilig voelden. Volgens hen werd zelfs gedreigd een deur open te breken.
RvC-leden hebben op hun beurt verklaard door beveiligers te zijn aangevallen.
Die uiteenlopende beschuldigingen moeten zorgvuldig worden onderzocht. Ze laten vooral zien hoe ernstig de verhoudingen zijn ontspoord.
De politie hoort de veiligheid en openbare orde te bewaken. Haar aanwezigheid kan geen vervanging zijn voor bestuurlijke duidelijkheid. Welke rol de politie precies kreeg en op welke grond zij optrad, verdient daarom uitleg.
Op 20 oktober verklaarde de RvC dat Jap-A-Joe niet langer bevoegd was en dat het voorlopige bestuur bij de raad lag.
Minister Raymond Landveld verlangde eveneens een overdracht en stuurde een brief naar Jap-A-Joe.
Maar een brief op de dag van de overgang neemt de verantwoordelijkheid voor de maanden daarvoor niet weg. Een overdracht moet worden voorbereid, zeker wanneer iedereen weet hoe verziekt de onderlinge verhoudingen zijn.
TAS-conflict veroorzaakt politieke confrontatie
Ondertussen bereikte het conflict ook het parlement. Stanley Betterson uitte namens de ABOP scherpe kritiek, waarna een botsing met NDP-fractieleider Rabin Parmessar volgde.
De vergadering werd geschorst en de ABOP keerde daarna niet terug in de zaal. De TAS-kwestie had zich daarmee uitgebreid tot een openlijke politieke confrontatie.
De ABOP moet daarbij dezelfde maatstaf hanteren als ieder ander: bewijs, bevoegdheden en het belang van de instelling.
Politieke steun aan een directeur kan onderzoek niet vervangen. Evenmin mag politieke afkeer voldoende zijn om iemand te verwijderen.
Waar blijft de regie van president Simons?
En president Jennifer Simons?
Van haar mag worden verlangd dat zij deze slepende kwestie tot een bestuurlijke oplossing brengt.
Deze crisis laat zien dat de aanpak tot dusver onvoldoende heeft gewerkt. Gesprekken en correspondentie hebben pas waarde wanneer ze leiden tot duidelijkheid, veiligheid en een functionerende organisatie.
De medewerkers moeten intussen hun werk blijven doen. Zij hebben geen zeggenschap over politieke ultimatums, maar krijgen de spanning wel op hun werkplek. Dat is onacceptabel.
Vier maanden waren er om te onderzoeken, te bemiddelen, besluiten te nemen en een overgang voor te bereiden. Het resultaat is een instelling waar gezag wordt betwist en werknemers om rust moeten vragen.
Dat verdient de kwalificatie onbehoorlijk bestuur.
TAS is geen inzet van een wedstrijd tussen Scheek, Jap-A-Joe, ministers en politieke partijen. Het is een publieke instelling.
Wie daar verantwoordelijkheid draagt, moet verantwoording afleggen over zijn handelen én over het uitblijven van een oplossing.
De samenleving heeft lang genoeg naar deze soap gekeken.
Nu moet er worden gehandeld.
Zal de president ingrijpen?
Tra Fas’ De
In Tra Fas’ De deelt auteur Gloria Bottse haar visie op maatschappelijke, politieke en bestuurlijke vraagstukken in Suriname. De rubriek biedt ruimte voor kritische duiding, reflectie en opinie, met als doel verdieping te brengen in onderwerpen die de samenleving raken.
