De Stichting Gebouw Erfgoed Suriname hoopt dat de plaatsing van de historische binnenstad op de UNESCO-lijst van Werelderfgoed in Gevaar leidt tot snelle maatregelen, betere samenwerking en duurzaam behoud voor toekomstige generaties.
De historische binnenstad van Paramaribo moet volgens de Stichting Gebouw Erfgoed Suriname, SGES, met meer daadkracht worden beschermd. Waarnemend directeur Rachel Deekman ziet de recente plaatsing op de UNESCO-lijst van Werelderfgoed in Gevaar als een ernstig signaal, maar ook als een kans om noodzakelijke maatregelen alsnog uit te voeren.
Deekman zei vrijdag 31 juli tegenover de Communicatie Dienst Suriname dat aan het besluit een langdurig proces is voorafgegaan. UNESCO heeft volgens haar gedurende meerdere jaren aanbevelingen gedaan om de bijzondere waarde van het gebied te beschermen. Een deel daarvan is onvoldoende of niet tijdig uitgevoerd.
De historische binnenstad kreeg in 2002 de status van werelderfgoed. Volgens de officiële beschrijving van UNESCO is Paramaribo bijzonder door de combinatie van Europese bouwinvloeden, lokale materialen en traditionele technieken. Ook het oorspronkelijke stedenplan en de historische stratenstructuur zijn grotendeels behouden gebleven.
Historische binnenstad Paramaribo onder toenemende druk
“Als je oude kaarten bekijkt, zie je dat de structuur van de stad door de eeuwen heen nauwelijks is veranderd. Dat maakt Paramaribo uniek”, aldus Deekman. Juist die samenhang tussen straten, pleinen, houten gebouwen en monumentale panden vormt de uitzonderlijke universele waarde van het gebied.
De plaatsing op de gevarenlijst betekent niet dat Paramaribo de werelderfgoedstatus direct kwijt is. Het is wel een waarschuwing dat de kenmerken waarvoor het gebied internationaal is erkend ernstig worden bedreigd. Wanneer herstel en bescherming uitblijven, kan uiteindelijk ook de werelderfgoedstatus ter discussie komen te staan.
Bouwhoogte en nieuwbouw belangrijke aandachtspunten
Een belangrijk probleem is volgens SGES de manier waarop nieuwe gebouwen in en rond het historische gebied worden ontwikkeld. UNESCO verzet zich volgens Deekman niet tegen modernisering, maar verwacht wel dat nieuwbouw rekening houdt met het karakter, de schaal en het historische stadsbeeld.
“Paramaribo is van oudsher een lage stad zonder hoogbouw. Ontwikkeling is mogelijk, maar nieuwe gebouwen moeten passen binnen het historische karakter van de binnenstad”, verklaarde zij. Bij verschillende projecten zou de toegestane bouwhoogte zijn overschreden of zouden ontwerpen onvoldoende zijn aangepast aan eerdere aanbevelingen.
Behoud vraagt niet alleen regels, maar ook uitvoering, toezicht en gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Aanbevelingen van UNESCO niet voldoende uitgevoerd
Volgens Deekman neemt UNESCO een besluit tot plaatsing op de lijst van bedreigd werelderfgoed niet lichtvaardig. Landen krijgen doorgaans tijd om tekortkomingen te herstellen, beschermingsmaatregelen aan te scherpen en samen met internationale deskundigen aan oplossingen te werken.
“Je wordt niet zomaar op deze lijst geplaatst. Meestal gaat daar een proces van jaren aan vooraf”, zei zij. UNESCO had onder meer aandacht gevraagd voor bouwprojecten die mogelijk een blijvende invloed hebben op het stadsbeeld. Aanpassingen aan ontwerpen en bouwhoogten zouden echter niet in alle gevallen zijn doorgevoerd.
Brand blijft grote bedreiging voor monumentale panden
Naast ongecontroleerde bouwontwikkelingen vormt brand een blijvend risico. Een groot deel van het historische centrum bestaat uit houten gebouwen die dicht bij elkaar staan. Daardoor kan vuur zich snel verspreiden en kunnen in korte tijd meerdere waardevolle panden verloren gaan.
Deekman verwees naar de grote stadsbranden van 1821 en 1832 en naar recente branden waarbij gebouwen in de binnenstad zijn beschadigd of verwoest. Key News berichtte eerder over een felle brand aan de Herenstraat, waarbij meerdere panden in het historische centrum werden getroffen.
Bescherming vraagt gezamenlijke aanpak
SGES hoopt dat de nieuwe status leidt tot nauwere samenwerking tussen de overheid, monumentenorganisaties, eigenaren, ondernemers en bewoners. Naast strengere controle op bouwvergunningen zijn volgens de stichting ook onderhoud, brandpreventie, restauratie en duidelijke verantwoordelijkheden nodig.
De organisatie ziet de plaatsing daarom niet alleen als een negatieve ontwikkeling. Het besluit kan ook extra nationale en internationale aandacht opleveren en de druk vergroten om maatregelen daadwerkelijk uit te voeren. Daarbij moet niet alleen naar afzonderlijke monumenten worden gekeken, maar naar het volledige stadsbeeld en de samenhang binnen het erfgoedgebied.
Erfgoed behouden voor toekomstige generaties
De historische binnenstad is niet alleen van culturele waarde, maar speelt ook een rol in toerisme, onderwijs en de identiteit van Paramaribo. Monumentale gebouwen en historische straten vertellen het verhaal van de ontwikkeling van de hoofdstad en vormen een zichtbaar onderdeel van het Surinaamse verleden.
SGES roept betrokken partijen op om de waarschuwing serieus te nemen en gezamenlijk te werken aan herstel. De discussie zal zich de komende periode vooral richten op de uitvoering van aanbevelingen van UNESCO, de controle op nieuwe bouwprojecten en de bescherming van kwetsbare houten panden tegen brand en verder verval.
