Opinie: De bui zien hangen: Orange Movement 2.0 en de toekomst van de VHP

Orange Movement 2.0 is misschien nog geen afsplitsing van de VHP. Maar wie de geschiedenis van de partij kent, weet dat politieke scheuringen zelden beginnen met de aankondiging dat men een nieuwe partij gaat oprichten.

Er zijn momenten in de politiek waarop een gebeurtenis op zichzelf nauwelijks nieuws lijkt, maar waarop de oplettende waarnemer iets anders ziet: een patroon dat zich begint af te tekenen.

De discussie rond Orange Movement 2.0 is zo’n moment.

Vooralsnog is Orange Movement 2.0 geen nieuwe politieke partij. De initiatiefnemers zeggen dat ook zelf. Zij stellen dat zij de formele VHP-structuur erkennen, geen parallel bestuur vormen en juist willen praten over vernieuwing, verjonging, participatie en de toekomst van de partij.

Tegelijkertijd heeft het VHP-bestuur inmiddels een duidelijke grens getrokken. Op 12 augustus 2026 maakte het dagelijks bestuur onder leiding van voorzitter Glenn Oehlers bekend dat Orange Movement 2.0 en de zogenoemde vrijdagavondbijeenkomsten geen onderdeel zijn van de officiële partijstructuur en geen mandaat of goedkeuring van het bestuur hebben.

Het bestuur waarschuwde bovendien tegen het gebruik van de naam, symboliek en uitstraling van de VHP buiten de formele structuren.

Daarmee is iets belangrijks gebeurd. Een intern debat is een politieke kwestie geworden. En juist daar begint het interessant te worden.

De feiten eerst

De feiten laten zien dat de VHP bij de verkiezingen van 25 mei 2025 een zware politieke klap kreeg. De partij ging van twintig zetels in 2020 naar zeventien zetels in 2025. De NDP werd met achttien zetels de grootste partij.

De officiële uitslag van het Centraal Hoofdstembureau bevestigde de volgende zetelverdeling: NDP 18, VHP 17, NPS 6, ABOP 6, PL 2, BEP 1 en A20 1.

Nog belangrijker: de VHP belandde na vijf jaar regeringsmacht in de oppositie. De partij die in 2020 nog twintig zetels behaalde en Chan Santokhi als president naar voren schoof, verloor vijf jaar later haar regeringspositie.

Santokhi erkende na de verkiezingen dat de partij haar functioneren en verkiezingsresultaat moest evalueren en dat daar consequenties uit zouden kunnen voortvloeien. Hij benadrukte bovendien dat de VHP zich sterker op jongeren moest richten.

Daar kwam in 2026 een tweede schok overheen. Het onverwachte overlijden van Santokhi betekende het einde van een tijdperk. Glenn Oehlers werd vervolgens per 4 mei 2026 door het hoofdbestuur als voorzitter aangewezen. Hij leidt de partij voorlopig tot uiterlijk 29 mei 2027, wanneer de reguliere hoofdbestuursverkiezingen moeten plaatsvinden.

Een partij die al bezig was met de vraag waarom zij de verkiezingen had verloren, kreeg vervolgens dus ook te maken met de vraag hoe zij zonder haar dominante leider verder moest.

Precies in die omgeving verschijnt Orange Movement 2.0. Dat is politiek relevant.

De naam is misschien nieuw, het patroon niet

Historisch gezien is de VHP niet onbekend met interne conflicten.

De partij werd in 1949 opgericht als de Verenigde Hindoestaanse Partij. In 1966 werd de naam gewijzigd in Vatan Hitkari Partij. Sinds 1973 heet zij de Vooruitstrevende Hervormings Partij. Met deze veranderingen wilde de partij onder meer benadrukken dat zij niet alleen voor Surinamers van Hindoestaanse afkomst, maar voor alle Surinamers toegankelijk was.

De geschiedenis van de VHP laat echter ook zien dat politieke loyaliteit nooit hetzelfde is geweest als volledige eensgezindheid.

Een belangrijk voorbeeld vinden we in de jaren zeventig. De discussie over de onafhankelijkheid van Suriname veroorzaakte grote spanningen in de politiek. George Hindori, afkomstig uit de VHP, koos uiteindelijk een andere koers en sloot zich in 1976 aan bij de HPP. Harry Hirasing volgde later met zijn Actiegroep.

De meest spectaculaire VHP-scheuring kwam echter in 1996. De verkiezingen van dat jaar leverden een parlement op waarin geen enkele politieke kracht alleen kon regeren. De VHP had negen zetels binnen het Nieuw Front.

Toen kwam de breuk.

Vijf van de negen gekozen VHP-parlementariërs verlieten de partij en vormden de Basispartij voor Vernieuwing en Democratie, de BVD. Dat gebeurde niet in een rustige periode, maar tijdens een cruciale machtsstrijd over de vorming van een nieuwe regering en de presidentsverkiezing.

Dat is een historische les die vandaag niet mag worden genegeerd.

Partijscheuringen beginnen niet noodzakelijkerwijs wanneer mensen zeggen: „Wij verlaten de partij.” Ze beginnen vaak eerder. Met het gevoel dat men niet wordt gehoord. Met de overtuiging dat de partij moet veranderen. Met een groep die buiten de bestaande structuren begint samen te komen. Met discussies over leiderschap en de vraag wie namens de achterban spreekt.

Uiteindelijk komt dan de vraag: wie vertegenwoordigt eigenlijk de toekomst van de partij?

Daar begint het interessante deel

Orange Movement 2.0 zegt dat het geen parallelle partijstructuur is. Dat moet serieus worden genomen. Er is op dit moment geen bewijs dat de initiatiefnemers een nieuwe politieke partij hebben opgericht of formeel uit de VHP zijn gestapt.

Sterker nog: zij benadrukken juist dat zij de formele verantwoordelijkheid van het partijbestuur erkennen. Hun bijeenkomsten zijn volgens hen bedoeld om te praten over vernieuwing, verjonging, organisatieontwikkeling en versterking van de VHP.

Volgens hun eigen verklaring hebben zij geen bestuur, kas, ledenadministratie, statuten of officiële woordvoerder.

Maar hierin zit de paradox: een beweging hoeft geen partij te zijn om politieke invloed te ontwikkelen.

Een groep mensen die regelmatig samenkomt, ideeën ontwikkelt, onvrede formuleert, invloedrijke personen aantrekt en een eigen achterban opbouwt, kan uiteindelijk politiek gewicht krijgen zonder ooit officieel te hebben verklaard een nieuwe partij te willen worden.

Dat is geen beschuldiging. Dat is politieke dynamiek.

Wat wil Orange Movement 2.0 werkelijk?

Daar moeten we voorzichtig mee zijn. We kunnen de motieven van de initiatiefnemers niet zelf invullen.

Hun publieke verklaringen bevatten echter enkele duidelijke thema’s: vernieuwing, verjonging, participatie, interne democratie en organisatieontwikkeling.

En vooral: meer ruimte voor discussie binnen de VHP.

De initiatiefnemers stellen dat zij al sinds juni om overleg met het partijbestuur hebben gevraagd. Volgens hun verklaring werd op 15 juni een formeel verzoek ingediend, maar had er nog geen gesprek plaatsgevonden toen het bestuur publiekelijk afstand nam van hun activiteiten.

VHP-fractieleider Asis Gajadien heeft op zijn beurt gezegd dat Orange Movement 2.0 geen VHP-activiteit is, omdat het initiatief niet vanuit de bestaande partijstructuren is ontstaan. Tegelijkertijd zei hij dat de partij openstaat voor een gesprek.

Hij wees bovendien op de komende interne verkiezingen en de noodzaak om de partijstructuren intact te houden met het oog op 2030 of mogelijk eerdere verkiezingen.

Daar zit misschien wel de kern.

Beide groepen zeggen dat zij de VHP willen behouden, maar zij lijken een verschillende opvatting te hebben over de manier waarop de partij moet functioneren.

Eenheid is niet hetzelfde als uniformiteit

De uitspraak van Orange Movement 2.0 dat „eenheid niet mag worden verward met uniformiteit” verdient politieke aandacht. Iedere grote partij heeft interne discussie nodig, maar iedere grote partij heeft ook regels nodig.

Het VHP-bestuur heeft daarom eveneens een punt wanneer het stelt dat een politieke organisatie niet kan functioneren als iedereen zelfstandig activiteiten organiseert onder de naam en uitstraling van de partij.

Een partij kan niet tegelijkertijd zeggen dat zij een bestuur heeft dat verantwoordelijk is voor de organisatie en dat iedere groep leden onder de partijnaam eigen structuren mag creëren. Dan ontstaat organisatorische chaos.

Het tegenovergestelde gevaar bestaat echter ook.

Wanneer iedere georganiseerde vorm van kritiek automatisch als ondermijning wordt beschouwd, kan de formele partijstructuur zich afsluiten van signalen uit de eigen achterban. Ook dat is politiek gevaarlijk.

De vraag is daarom niet alleen wie gelijk heeft. De belangrijkste vraag is of de VHP ruimte kan creëren waarin kritiek niet automatisch verandert in een machtsstrijd.

Mijn analyse

Mijn analyse is dat de vrijdagavondbijeenkomsten slechts het zichtbare deel vormen van een veel groter vraagstuk.

De onderliggende kwestie is waarschijnlijk: wie bepaalt de richting van de VHP na Santokhi?

Dat is een veel belangrijkere vraag.

De VHP bevindt zich op een overgangspunt. De partij verloor in 2025 haar regeringspositie. Santokhi is overleden. Oehlers leidt de partij voorlopig tot 2027. De partij moet haar interne structuren opnieuw organiseren en tegelijkertijd bepalen hoe zij in 2030 opnieuw aantrekkelijk kan worden voor kiezers.

Dat betekent dat verschillende groepen binnen de partij vanzelf gaan nadenken over leiderschap, strategie, ideologie, organisatie en electorale vernieuwing. Dat is volkomen normaal.

Sterker nog: het zou ongezond zijn als niemand daarover discussieerde.

Politiek wordt het pas gevaarlijk wanneer verschillende groepen tot de conclusie komen dat zij elkaar niet meer nodig hebben.

De VHP heeft een historische kracht én een historische zwakte

De kracht van de VHP is haar vermogen om te overleven. De partij heeft meerdere generaties en leiders doorstaan: Lachmon, Sardjoe, Santokhi en nu Oehlers.

Zij heeft verkiezingsnederlagen, regeringswisselingen, interne conflicten en politieke afsplitsingen overleefd.

Maar die geschiedenis laat ook een kwetsbaarheid zien. De VHP heeft meerdere keren ervaren dat interne conflicten uiteindelijk naar buiten kunnen komen. De scheuring van 1996 is daarvan het meest extreme voorbeeld.

Daarbij moet één belangrijke nuance worden gemaakt: Orange Movement 2.0 is op dit moment niet te vergelijken met de BVD van 1996.

In 1996 verlieten vijf van de negen gekozen VHP-parlementariërs daadwerkelijk de partij en ontstond een nieuwe politieke organisatie. Vandaag zien we dat niet. Wie beide situaties een-op-een gelijkstelt, loopt vooruit op de feiten.

Maar wie helemaal geen historische vergelijking wil maken, kijkt evenmin goed.

Een partij kan intern veel verdragen zolang zij verkiezingen wint. Macht werkt als bindmiddel. Wanneer de macht verdwijnt, komen vaak vragen naar boven die eerder onder het oppervlak bleven.

Waarom verloren we? Wie maakte fouten? Welke groepen zijn we kwijtgeraakt? Waarom bereikten we jongeren onvoldoende? Is de organisatie nog aantrekkelijk? Is de boodschap nog relevant? Zijn bepaalde gezichten versleten? Is de partij te sterk gecentraliseerd, of juist niet genoeg?

Dat zijn allemaal vragen die een partij na een verkiezingsverlies moet stellen.

Daarom is het opmerkelijk dat de huidige discussie over interne vernieuwing juist nu ontstaat. Niet omdat dit bewijst dat Orange Movement 2.0 gelijk heeft, maar omdat de beweging ontstaat op een moment waarop de VHP zelf al heeft erkend dat verandering noodzakelijk is.

Het sterkste argument tegen mijn analyse

Misschien is dit helemaal geen voorbode van een splitsing. Misschien is het gewoon een democratische interne discussie.

Misschien is Orange Movement 2.0 precies wat de initiatiefnemers zeggen dat het is: een groep partijleden die met elkaar praat over de toekomst van de VHP.

Misschien zal het partijbestuur uiteindelijk met hen om de tafel gaan zitten. Dat scenario is absoluut mogelijk. Op dit moment is het wellicht zelfs het verstandigste scenario.

Een partij die na een verkiezingsverlies haar eigen kritische leden wegduwt, loopt het risico een probleem groter te maken dan het oorspronkelijk was.

Maar ook de initiatiefnemers moeten voorzichtig zijn. Wie werkelijk de VHP wil versterken, moet voorkomen dat de beweging verandert in een partij binnen de partij. Vanaf dat moment zou een belangrijke grens worden overschreden.

Mijn verwachting is dat het uiteindelijk tot een vorm van dialoog komt. Niet noodzakelijkerwijs omdat beide groepen elkaar plotseling geweldig vinden, maar omdat niemand op dit moment belang heeft bij een openlijke scheuring.

De VHP heeft haar handen vol aan haar oppositierol, de interne organisatie en de voorbereiding op de toekomst. Orange Movement 2.0 heeft er eveneens belang bij niet te worden herinnerd als de groep die de VHP verder verdeelde.

Maar wat gebeurt er als de beweging groter wordt?

Wat gebeurt er als steeds meer jongeren, lokale partijleden en voormalige prominenten zich bij de discussie aansluiten? Wat als de beweging niet met de VHP breekt, maar juist een brede hervormingsagenda ontwikkelt?

Dan ontstaat een interessant politiek fenomeen. De beweging hoeft dan geen vijand van de VHP te zijn. Zij zou de interne ideeënstrijd kunnen veranderen en misschien zelfs de roep om nieuw leiderschap kunnen versnellen.

Dat kan uiteindelijk positief zijn voor de VHP, maar het kan ook leiden tot een machtsstrijd rond het partijcongres van 2027.

Interne verkiezingen zijn immers vaak het moment waarop inhoudelijke verschillen veranderen in persoonlijke machtsblokken.

Het scenario waarmee onvoldoende rekening wordt gehouden: de stille afsplitsing

Dit is het scenario waarop ik persoonlijk het meest alert zou zijn. Niet omdat ik beweer dat het gaat gebeuren, maar omdat politieke afsplitsingen zelden beginnen met een persconferentie waarop wordt aangekondigd: „Wij richten vandaag een nieuwe partij op.”

Het kan veel subtieler gaan.

Eerst ontstaan eigen bijeenkomsten. Dan ontstaat een herkenbare groep. Daarna ontstaat een eigen netwerk. Vervolgens sluiten bekende namen zich aan. Dan ontstaan verschillen over kandidaten en leiderschap.

Uiteindelijk komt de vraag: waarom blijven wij eigenlijk nog binnen de partij?

Als dat proces zich zou voordoen, zou Orange Movement 2.0 van een discussieplatform kunnen veranderen in een daadwerkelijke machtsbasis.

Dan is de geschiedenis van 1996 ineens niet meer alleen geschiedenis.

Maar er is een verschil met 1996

De politieke omgeving is veranderd. Bij de verkiezingen van 2025 behaalden zeven partijen zetels in De Nationale Assemblée. Ook in 1996 was het politieke landschap echter sterk versnipperd. Het is daarom te eenvoudig om te stellen dat de politiek tegenwoordig zonder meer veel meer gefragmenteerd is.

Wel moet een eventuele nieuwe afsplitsing concurreren om aandacht, kandidaten, geld, organisatie en kiezers in een druk politiek veld. Dat maakt een succesvolle afscheiding niet vanzelfsprekend. Het maakt een interne machtsstrijd echter niet minder gevaarlijk.

Hier ligt volgens mij de belangrijkste verantwoordelijkheid bij de VHP zelf.

Oehlers heeft een unieke kans. Hij hoeft niet de tweede Santokhi of de nieuwe Lachmon te worden. Hij moet proberen voorzitter te zijn van een VHP die na Santokhi opnieuw haar eigen identiteit vindt.

Dat betekent luisteren, maar ook grenzen stellen.

Openheid betekent niet dat iedere groep zelfstandig namens de partij mag opereren. Partijdiscipline betekent evenmin dat iedere afwijkende mening moet worden gesmoord. Een volwassen partij moet beide kunnen combineren: ruimte voor debat én duidelijkheid over wie uiteindelijk de besluiten neemt.

Wat moet Orange Movement 2.0 doen?

Ook daar ligt verantwoordelijkheid. Als de initiatiefnemers werkelijk geen nieuwe partij willen en de VHP daadwerkelijk willen versterken, moeten zij dat blijven bewijzen. Niet alleen met woorden, maar ook door hun gedrag.

Geen parallel bestuur. Geen alternatieve kandidatenlijst. Geen eigen partijdiscipline. Geen claims namens de hele VHP. Geen persoonlijke afrekeningen.

Maar wel: ideeën, voorstellen, debat en georganiseerde politieke participatie.

Als de beweging zich ontwikkelt tot een persoonlijke strijd tegen de partijleiding, verliest zij haar sterkste argument. Dan wordt „vernieuwing” uiteindelijk slechts een andere naam voor machtsstrijd.

Mijn verwachting is niet dat Orange Movement 2.0 op korte termijn een nieuwe partij wordt. Daarvoor zijn de huidige signalen onvoldoende.

De initiatiefnemers zeggen expliciet dat zij binnen de VHP willen blijven en de partij willen versterken. Het bestuur heeft bovendien aangegeven open te staan voor een gesprek.

Ik verwacht wel dat deze kwestie niet vanzelf verdwijnt.

De onderliggende vragen zijn daarvoor te groot. De VHP moet na 2025 opnieuw bepalen wat zij wil zijn. De partij moet na het overlijden van Santokhi een nieuwe leiderschapsfase ingaan. Er komen interne verkiezingen en binnen de partij bestaat aantoonbaar discussie over vernieuwing en participatie.

Daarom denk ik dat de echte strijd niet in 2026 wordt beslist, maar richting het partijcongres en de interne verkiezingen van 2027 steeds duidelijker zal worden.

Daar zal blijken of Orange Movement 2.0 een tijdelijke uitlaatklep was of het begin van een nieuwe machtsconstellatie.

De bui zien hangen

Politieke analisten maken vaak dezelfde fout. Zij kijken naar het moment waarop een partij daadwerkelijk splitst. Maar tegen die tijd is het meestal al te laat om het proces nog goed te begrijpen.

De belangrijke fase begint eerder.

Wanneer mensen voor het eerst zeggen: „Wij willen alleen maar praten.”

Wanneer de leiding antwoordt: „Dit is geen officiële partijactiviteit.”

Wanneer beide kanten verklaren dat zij de eenheid willen behouden en iedereen zegt dat er geen sprake is van een breuk.

Juist dan moet je opletten.

Soms is het inderdaad precies wat men zegt dat het is: een discussie binnen een gezonde politieke organisatie. Maar soms is het ook de eerste fase van iets groters.

De geschiedenis van de VHP leert dat interne onvrede niet automatisch tot een scheuring leidt. Zij leert echter ook dat grote scheuringen niet uit het niets ontstaan.

Politiek gaat ook over wat er kan ontstaan.

Mijn conclusie is daarom eenvoudig: Orange Movement 2.0 is vandaag geen nieuwe BVD. Het is op dit moment zelfs geen afsplitsing.

De werkelijke vraag is wie er over twee jaar nog binnen de VHP zit, wie er dan tegenover het partijbestuur staat en wie bepaalt wat de VHP van de toekomst wordt.

De eerste tekenen van politieke verandering zijn zelden luid.

Soms begint een politieke storm met niets meer dan een paar mensen die op vrijdagavond samenkomen en zeggen dat zij alleen maar willen praten.

Wie de bui wil zien aankomen, moet juist dan naar de lucht kijken.

Door Charles Muller