Er is een hardnekkig patroon in Suriname dat maar niet wil verdwijnen: wie de macht heeft, verdeelt de posities. Niet op basis van deskundigheid, maar op basis van loyaliteit. De recente commotie rond raden van commissarissen (RvC’s) laat zien dat dit geen incident is, maar een systeemfout.
Een patroon dat te herkennen is als je het wilt zien.
Neem de ontwikkelingen bij staatsbedrijven. Bij de Surinaamse Luchtvaartmaatschappij (SLM) werd de RvC opnieuw onderwerp van discussie, met plannen om de raad te vervangen. Ook bij andere staatsbedrijven, zoals Canawaima, zijn complete raden naar huis gestuurd. Of de situatie bij de MelkCentrale.
Het beeld dat ontstaat is er één van voortdurende politieke ingrepen in plaats van stabiliteit en professionalisering.
Tegelijkertijd horen we van vicepresident Gregory Rusland dat RvC-leden beter begeleid moeten worden, omdat zij hun taken niet goed kennen.
Het is beschamend om een ervaren politicus zo’n constatering te horen doen zonder dat hij de kern van het probleem benoemt: politieke partijen behandelen RvC-posities al jaren als beloningsfuncties.
Van incident naar patroon
Wie de afgelopen tien jaar bekijkt, ziet geen losse misstappen, maar een terugkerend model:
Politieke partijen dragen kandidaten voor, want loyaliteit weegt zwaarder dan deskundigheid
RvC’s en directies worden verlengstukken van politieke macht.
Bij problemen volgt vervanging, geen structurele oplossing.
Dit patroon zien we al jaren.
De zwakke schakel: voorbereiding
Politieke partijen spelen hierin een centrale rol. Zij dragen kandidaten voor – niet alleen voor RvC’s en directies, maar ook voor ministers en DNA-leden. Daarmee ligt de verantwoordelijkheid voor kwaliteit in bestuur dus direct bij hen.
Maar wat doen partijen concreet om hun mensen voor te bereiden?
In de praktijk blijft dat beperkt:
Interne bijeenkomsten gericht op politiek en strategie
Incidentele workshops, vaak afhankelijk van externe ondersteuning
Leren “on the job”, zonder structurele begeleiding
Focus op campagne voeren, niet op besturen
Wat ontbreekt is juist essentieel: verplichte opleiding vóór benoeming, toetsing op kennis en permanente bijscholing. Mensen komen binnen zonder stevige basis en moeten het gaandeweg uitzoeken.
De prijs van dit systeem
De gevolgen zijn zichtbaar en raken het land direct.
Bestuurlijke instabiliteit zorgt ervoor dat staatsbedrijven geen consistente koers kunnen varen. Toezicht verliest zijn kracht wanneer commissarissen afhankelijk zijn van politieke gunsten. En het vertrouwen van burgers neemt af wanneer functies niet worden ingevuld door de meest geschikte personen.
Bekend probleem, weinig verandering
De uitspraken van Gregory Rusland komen niet uit het niets. Dit probleem speelt al jaren. Als ervaren bestuurder kan het hem moeilijk ontgaan zijn. Dit maakt de situatie des te erger. Want of het nu gaat om erkenning van een oud probleem of een laat inzicht: het systeem waarin mensen zonder voldoende voorbereiding en op basis van loyaliteit worden benoemd, is al lang bekend, maar nauwelijks aangepakt.
Hoe zou het anders moeten
Als Suriname dit bekend patroon echt wil doorbreken, zijn fundamentele keuzes nodig. Geen uitspraken, geen beloftes, maar:
Transparante selectieprocedures
Open en toetsbare voordrachten, gebaseerd op duidelijke criteria.
Competentie boven connectie
Aantoonbare kennis en ervaring moeten leidend zijn, niet politieke nabijheid.
Structurele opleiding
Geen ad-hocbegeleiding achteraf, maar voorbereiding vooraf en voortdurende bijscholing.
Onafhankelijk toezicht
Een duidelijke scheiding tussen politiek en controlefuncties binnen staatsbedrijven.
Tot slot
Suriname heeft geen gebrek aan capabele mensen. Wat ontbreekt, is de keuze om hen centraal te stellen. Zolang politieke partijen benoemingen blijven gebruiken als beloning, blijven RvC’s, directies, ministers en DNA-leden onderdeel van hetzelfde patroon.
Bestuur vraagt om meer dan aanwezigheid of loyaliteit. Het vraagt om de drie K’s: kennis, kunde en karakter, en pas wanneer die leidend zijn bij elke benoeming, kan er sprake zijn van werkelijk goed bestuur.
En laten we vooral niet doen alsof dit probleem van nu is en we het dus niet wisten.
Elke regering doet dit en blijkbaar vinden de kiezers dit geen probleem.
Verspilling van geld, tijd, ideeën en mensen.
What a shame!
Tra Fas’ De
In Tra Fas’ De deelt auteur Gloria Bottse haar visie op maatschappelijke, politieke en bestuurlijke vraagstukken in Suriname. De rubriek biedt ruimte voor kritische duiding, reflectie en opinie, met als doel verdieping te brengen in onderwerpen die de samenleving raken.
